ABD ve İran arasında sağlanan hassas ateşkes devam ederken, Hürmüz Boğazı’nda büyük bir bilinmezlik durumu hakim. Önceki gün İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi tarafından tüm gemi geçişlerine açıldığı duyurulan Hürmüz Boğazı, dün İran ordusu tarafından yeniden kapatıldı.
Dün ilk olarak İran Meclis Başkanı Muhammed Kalibaf, ABD ablukasının sürmesi halinde “Hürmüz Boğazı açık kalmayacak” uyarısında bulundu. Kalibaf, boğazın açık ya da kapalı olup olmayacağı ve buna ilişkin düzenlemelerin “sosyal medyadan değil, sahadan belirleneceğini” söyleyerek ABD Başkanı Donald Trump’a gönderme yaptı. Kalibaf, “Hürmüz Boğazı’ndan biz geçemiyorsak başkası da geçemez” dedi.
Ablukaya karşılık
Bunun ardından İran Silahlı Kuvvetleri’nin savaşı yürüten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, ABD’nin deniz ablukasına devam etmesi nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün önceki haline geri döndüğünü açıkladı. Yayımlanan bildiride, İran’ın müzakerelerde varılan uzlaşma doğrultusunda iyi niyet olarak sınırlı sayıda sivil geminin kontrollü geçişine onay verdiğini ancak ABD’nin “geçmiş dönemlerde olduğu gibi” taahhütlerine bağlı kalmayarak deniz ablukasını sürdürdüğü belirtildi. Bu nedenle Hürmüz’ün yeniden kapatıldığı ve boğazın İran Silahlı Kuvvetleri tarafından sıkı şekilde kontrol edileceği kaydedildi. Ayrıca bildiride, ABD, İran’a gelen ve İran’dan giden gemilerin serbest dolaşımına izin verene kadar Hürmüz’deki sıkı kontrolün devam edeceği vurgulandı.
Tankerlere saldırı
Arakçi’nin önceki gün Hürmüz’ün açıldığına yönelik açıklamasının ardından bazı gemilerin boğazdan geçtikleri görülmüştü. Ancak İran’dan gelen son açıklama sonrası bölgedeki gemilere saldırı haberleri geldi. İngiltere Deniz Ticareti Kurumu’ndan (UKMTO) yapılan açıklamada, Umman açıklarında bir petrol tankerinin, İran Devrim Muhafızları’na ait iki botun saldırısına uğradığı bildirildi. UKMTO’dan yapılan ikinci bilgilendirmede, bir konteynır gemisinin de vurulduğu bildirildi. Bu gelişmelerin ardından bölgedeki gemiler yeniden limanlara geri döndü.
Abluka sürüyor!
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) bölgedeki askeri varlığı paylaşırken, “Ablukanın başlamasından bu yana 23 gemi, ABD’nin direktifleri doğrultusunda geri döndürüldü. Amerikan kuvvetleri, İran limanlarına ve kıyılarına giren ve çıkan gemilere yönelik deniz ablukası uyguluyor” ifadelerine yer verdi.
Görüşme yarın mı?
Amerikan yayın kuruluşu CNN, İranlı ve ABD’li heyetler arasında yeni görüşmelerin 20 Nisan Pazartesi günü Pakistan’da yapılacağını öne sürdü. CNN’in İranlı bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre, İranlı ve ABD’li yetkililer, yeni görüşmeler için yarın Pakistan’ın başkenti İslamabad’da olacak.
İslamabad yetkilileri de AA’ya yaptığı açıklamada, Pakistan’ın ABD ve İran heyetleri arasında ikinci tur müzakereler için hazırlık yaptığını belirtti. Yetkililer, iki ülkenin teknik düzeyli heyetlerinin, ikinci tur görüşmeler için “büyük olasılıkla pazartesi günü” başkent İslamabad’da bir araya gelebileceğini kaydetti. Hatta taslak mutabakat sonrası ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın imza töreni için İslamabad’a gelebileceği öne sürüldü.
Ancak İran yarı resmi ajansı Tesnim’in haberinde, Trump’ın İran’a “deniz ablukası” ilan etmesi ve Amerikalıların müzakerelerdeki “aşırı talepleri” nedeniyle İran’ın henüz bir sonraki müzakere turuna katılma kararı almadığı belirtildi. Görüşmelerin ABD’nin aşırı taleplerinden vazgeçmesine bağlı olduğu ve İran’ın “yıpratıcı ve faydasız” görüşmelere girmeyeceği ve bunun da Pakistan üzerinden ABD’li yetkililere iletildiği ifade edildi.
Trump: Yeniden bombalarız
ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada İran’ın kendilerine karşı şantaj uygulamasına izin vermeyeceklerini ve ABD’nin sert duruşunu sürdüreceğini söyledi. Trump daha önceki açıklamasında ise İran ile anlaşmaya varılmaması durumunda bu ülkeyi yeniden bombalayacaklarını belirtti. Trump, İran’daki zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılması hususunda ise “İran’a gideceğiz, onlarla birlikte çalışıp bunun yüzde yüzünü ABD’ye getireceğiz. Eğer anlaşamazsak bunu çok farklı şekilde yapacağız, çok da dostane olmayan bir şekilde yapacağız” ifadelerini kullandı. Anlaşmaya varılmaması durumunda İran ile ateşkesin uzatılıp uzatılmayacağına ilişkin soru üzerine ise Trump, “Belki bunu uzatmam ancak (Hürmüz’de) ablukamız sürüyor. Yani abluka altındasınız ve maalesef yeniden bombalamak zorunda kalacağız” dedi.
Hamaney: Donanmamız hazır
İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’ın yazılı bir açıklaması yayınlandı. Hamaney, “İran ordusu, Silahlı Kuvvetlerdeki yoldaşlarıyla omuz omuza durarak, küfür ve kibrin önde gelen iki ordusuyla savaşıyor.” değerlendirmesinde bulunurken, “İnsansız hava araçları Amerikan ve Siyonist suçluları yıldırım hızıyla vururken İran’ın cesur donanması da düşmanlarına yeni yenilgilerin acısını tattırmaya hazırdır” ifadeleri kullanıldı.
Lübnan yönetiminden Hizbullah’a mesaj
Lübnan’da hükümetin İsrail ile ateşkese varması sonrası ülke yönetiminden Hizbullah’a sert uyarı geldi. Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, varılan ateşkesin Lübnan için ‘yeni bir aşamanın’ başlangıcı olduğunu belirterek İsrail ile kalıcı anlaşmalara doğru ilerleyeceklerini vurguladı. Avn, İran destekli Hizbullah’a da üstü kapalı mesaj vererek Lübnan’ın artık “başkalarının savaşlarının sahası” olmayacağını söyledi.
Saldırılar sürdü
Öte yandan Hizbullah ve İsrail arasındaki saldırılar ise devam etti. BM Lübnan Geçici Barış Gücü UNIFIL, Hizbullah tarafından düzenlendiği düşünülen saldırıda bir Fransız barış gücü askerinin öldüğünü açıkladı. İsrail ordusu ise, perşembe gece yarısı yürürlüğe giren 10 günlük geçici ateşkes sonrası son 24 saatte ilk kez Lübnan’da Hizbullah hedeflerine saldırı yaptığını bildirdi.
